Alevilerin sosyo-ekonomik koşullarına uygun bir iletişim yöntemi: Alevi web siteleri[1]

   Fevzi Gümüş

Tek tek ve iyi niyetli dergi ve gazete girişimlerinin tarihi 1960’lı yıllara dayansa da Alevilerin uzun ömürlü ve sürekli bir yayın faaliyeti yürütemedikleri bilinmektedir. Gazete ve dergi yayıncılığının maliyetli ve yoğun emek gerektiren bir faaliyet olması, Alevilerin, basılı ya da görsel medya alanında tutunamamasının temel faktörlerinden biri olmuştur. Alevilerin sosyo-ekonomik koşullarının bir gazete ya da dergiyi finanse edecek kadar güçlü olmadığı malumdur; buna geçmişte Alevilerin kimlik mücadelesini kalıcı ve sürekli bir mücadeleye dönüştürmemesi gibi bir neden de eklenebilir.

Alevilerin ilk yayın organları 1966 yılında çıkarılan Ehlibeyt Yolu ve Cem Dergisi’ydi. Ancak bu yayınlar, hem mali nedenler hem de baskılar yüzünden varlığını sürdürememişlerdi.

1990’lı yıllarda ise Alevilerin yükselen kimlik mücadelesi farklı isimlerle bir dizi dergi ve gazetenin çıkmasını sağladı. Özellikle 1993 Sivas katliamından sonra yayınlarda ciddi bir artış görüldü. Örgütlü Alevilerin en istikrarlı yayın çalışmalarına örnek olarak Nefes, Cem, Deyiş, Kervan, Pirsultan ve Alevilerin Sesi Dergisi verilebilir. Ancak bunların birçoğu günümüzde yayın hayatını sona erdirmiş durumda. Bu yayınların basımı ve dağıtımında medya tekellerinin de yarattığı karmaşa içerisinde tüm topluma ulaşmasında kimi sorunların yaşanması kaçınılmazdı.

Günümüzde ise internet iletişimi bilgisayar kullanımına bağlı olarak gelişip, yaygınlaştı. Yeni teknoloji, bir gazete veya dergi çıkarılmasına göre daha düşük maliyetliydi. Bu noktada Aleviler, kendi ekonomik koşullarına uygun bu iletişim haberleşme yöntemine dört elle sarıldılar. 90’lı yılların yeni iletişim mucizesi olan internetin sağladığı kolaylıklar zaman içerisinde Alevi toplumunda karşılığını buldu. ABD ve Avrupa merkezli yayın yapan Alevi siteleri bu alanının öncülüğünü yaptı. Aykan Erdemir ve arkadaşlarının Harvard Üniversitesi Lisansüstü eğitimlerinin bir parçası olarak ABD merkezli Alevi inancı ve kültürü ile ilgili kayda değer bireysel çabaları, zaman içinde AABF’nin alevi.com sitesinin örgütsel, genel bilgi verme amaçlı sitesi ile devam etti. Yine akademik çevreden gelen Ali Yaman ve Ali Aktaş’ın bir yandan örgütsel bir veçhe içerisinde bir yandan da Yüksek Lisans eğitimlerinin bir parçası olarak yayın hayatına soktukları Şahkulu[2], Karacaahmet[3], Alevilik-Bektaşilik[4] siteleri internet ortamında Alevi inancı ve kültürüyle ilgili derli toplu bilgilerin yer aldığı ilk siteler olarak kayda geçti.

Dünyada ve paralel olarak ülkemizde bilgisayar ve internet kullanıcılarının sayısının çoğalmasıyla birlikte internet haberleşmesinin Alevileri bir araya getiren ortak duyarlılık ve sorunlarının tartışıldığı mekânlardan birinin de internet iletişiminin olmasını sağladı. Böylece dünyanın çeşitli yerlerinde yaşayan Aleviler elektronik haberleşmenin sağladığı olanakları kullanmaya başladılar. Orta ve genç kuşak Aleviler çoğunlukla sözlü kültürün parçası olarak süregelen ve Cumhuriyet Türkiye’sinde de ağırlıklı olarak bu şekilde süren Alevi kültürü ve inancına ilişkin bilgilere doğrudan internet ortamında ulaşmaya başladılar. Bunun yanı sıra elektronik posta aracılığıyla oluşturulan tartışma grupları da Alevilik konusunun gündeme gelmesini sağladı. Ortak bir geçmiş ve aidiyet duygusu zaman içinde Alevilik tartışma gruplarının oluşması sonucunu doğurdu. Böylece gizli bir kültür ve inanç mensupları internet ortamının sağlamış olduğu sınırsız ve doğrudan özgürlüğün tüm olanaklarını kullanarak Aleviliği ve Alevileri güncel ve tarihsel sorunlarıyla tartışmaya başladılar. Bu tartışma gruplarının öncüleri olarak Alevilik[5] ve Pirsultan[6] tartışma gruplarını zikretmek gerekir.

Bugün Aleviler internetin sağladığı sınırsız ve özgür ortamı olabildiğince kullanmakla birlikte benzer aidiyet gruplarının sağladığı genişlikte ve yaygınlıkta kullanamamaktadırlar. Yine de günlük yüz binleri bulan ziyaretçinin, üye sayısı binleri aşan haberleşme gruplarının varlığı, güncel sorunların tartışılmasında ciddi işlev görüyorlar. Radyo yayıncılığının geri planda kalması karşısında bir seçenek olarak öne çıkan Internet haberleşmesi, Alevi televizyonlarının[7] sayı bakımından zirve yaptığı bu günlerde yine de önemini koruyor. Öyle ki Tv yayıncılığı, kendisini Internet yayıncılığının sağladığı kolay ve ucuz yayıncılıktan ayrı düşünemiyor. Bu gün birçok Alevi menşeli Tv kanalı internetten yayınlarını ulaştırmayı da ihmal etmiyorlar.

Bu gün belli başlı demokratik bakış açılı Alevi haber siteleri arasında alevi.com[8], alevihaber[9], pirsultan[10], hubyar[11], 2temmuz[12] siteleri yer almaktadır.

Bu sitelerin bu gün artık yüzlerce denebilecek sayıdaki alevi web sitesi içinde benzerlerinden en temel farklılığı, sitelerin güncel haberlere yer vermesi oluşturmaktadır.

Alevi.com sitesi, AABF’nin yayın organı olarak genel bilgilerin yanı sıra güncel olay ve gelişmelere siyasi bir içerikle ve taraflı olarak yer vermektedir. Alevi örgüt yayıncılığının en başlıca örneğini oluşturan bu sitede, örgütün dönemsel siyasi yaklaşım ve ihtiyaçlarına göre yazar kadrosu ve haber önceliği değişmektedir. Site yurtdışı merkezlidir.

Hubyar Sitesi ve Pir Sultan Sitesi yine Alevi Örgüt yayıncılığının iki değişik örneğini oluşturmaktadır. Pir Sultan sitesi, Pir Sultan Abdal Derneklerinin yayını olup, radikal sol bir bakışı da içeren bir noktada alevi haberlerine ağırlıkla yer verirken, hubyar sitesi Hubyar Derneğinin yayın organı olarak daha mütevazı ve liberal bir çizgide yayıncılık yapmaktadır. Her iki sitede yurt içi merkezli yayın yapmaktadırlar.

2Temmuz sitesi, adından da anlaşıldığı gibi 2 Temmuz 1993 katliamından esinlenen bir sitedir ve çıkışını Madımak Otelinin müze haline getirilmesi kampanyası ile yapmıştır. Madımak Otelinin Müze yapılmasını derli toplu olarak ilk kez gündeme getiren ve birçok Alevi çevreye ilham olan bu site, bu gün ‘Temmuz Alevi’ alt başlığı ile güncel haberlere yer vermesinin yanı sıra düzenli yazar kadrosu ile internet ortamında objektif yayıncılığı ile Alevilere ciddi yayın veren sitelerin başında gelmektedir. Aynı adla birkaç bin kişinin üye olduğu haberleşme grubu da bulunan site yurtdışı merkezlidir.

Alevihaber sitesi bir yılı aşan yayın döneminde merkezine ‘alevi’ merkezli haberleri duyurmayı koymuş görünmektedir. Türkiye merkezli yayın yapan bu sitenin en temel handikabını kendisini ‘demokratik alevi örgütlenmesinde taraf’ olarak görmesi oluşturmaktadır. Site güncel duyurularını ve haberlerini onbinlerce kişiye ulaştırabilmektedir.

Genç bir ses olarak türkülerin sesi sitesi[13], bir yıl kadar önce yayın hayatına başladı. Türkülerin Sesi Sitesi, alevi öncelikli yayın çizgisini soldan yana bağımsız ve demokratik bir anlayışla sürdüreceğini duyurduğunda ilk dikkatleri çekmeyi başardı. Zaman içinde site, kararlı ve istikrarlı anlayışını sürdürdü. Öyle ki, sağ ve örgütsel yapılara düşmanlık düzeyinde ön yargı ile yaklaşan kişi ve oluşumlara karşı cephe alarak ciddi izleyici sayısına ulaştı. Yayın politikasını örgütsel çelişkilerden uzak tutmayı başararak, objektif yayıncılık niteliğine iyi bir örnek oldu. Demokratik muhtevalı tüm sitelerle dayanışma ilişkisine girerek güvenirliliğini artırdı. Bu sitenin en temel özelliklerinden birini de internette yaygın kullanım alanı bulan ve ziyaretçiler için katılım olanağı sunan ve böylece aidiyet imkânı sağlayan AleviWeb[14] isimli bir forum sitesi ile desteklemesiydi. Gerçekten de Türkülerin Sesi sitesi, AleviWeb com aracılığı ile hem haber çeşitliliğini sağladı hem de renkli ve zengin bir izleyici sayısına ulaştı. Bu gün en istikrarlı alevi sitesi niteliğinde olan Türkülerin Sesi sitesi, objektif yayıncılık anlayışından da ödün vermemektedir. Alevilerin hayatına ilişkin farklı bakış açılarına sahip yazarların düzenli köşe yazılarının yer aldığı site, 2006 yılında önemli bir başarıya imza atarak Alevi Dünyasına ilişkin öncelikler üzerinden ziyaretçi tepkilerini ölçerek bir duyarlılık değerlendirmesi yapmayı başardı.

Umut vaad eden Alevi siteleri içinde en başta yer alan bu sitenin bu çizgisini sürdürmesi durumunda Alevi Dünyasında çok büyük katkılar sunmaya devam edeceği anlaşılıyor.

Yüzlerce Alevi Sitesinin bu gün önemli işlev gördüğü kesin olmakla birlikte yeterli olmadığını söylemek ve bu alana ilişkin zenginliğin Alevilerin günlük hayatına çeşitlilik katacağını unutmamak gerekiyor.

--------------------------------------------------------------------------------

• [1] Türkülerin Sesi E-Dergisi 2.sayısında yayımlanmıştır.
• [2] www.sahkulu.com
• [3] www.karacaahmet.com
• [4] www.alevilikbektasilik.com
• [5] Alevilik@yahoogroups.com
• [6] Pirsultan@yahoogroups.com
• [7] Alevi orjinli Tv ‘lere yayın hayatına başlama sırası ile Cem TV, Su Tv, Düzgün Tv örnek verilebilir. Bu günlerde ise Yol ve Dem adı altında iki televizyon kanalı test yayını yapmaktadırlar.
• [8] www.alevi.com
• [9] www.alevihaber.org
• [10] www.pirsultan.net
• [11] www.hubyar.org
• [12] www.2temmuz.com
• [13] www.turkulerinsesi.com
• [14] www.aleviweb.com

24 Ocak 2007 - Fevzi Gümüş