MEKSİKA'DA BARIŞ İÇİNDE DEMOKRATİK DEVRİM DÖNEMİ

Hıfzı TOPUZ

Meksikalılar çağımızın en önemli olaylarından birini gerçekleştirdiler, kansız, silahsız bir devrimi başlattılar.

Zapatista Ulusal Kurtuluş Ordusu lideri Marcos, on binlerce İndios'la birlikte on beş günlük bir yolu aşarak Mexico City'ye girdi ve 150 bin insan tarafından coşkuyla karşılandı.

Marcos, yola çıkmadan önce başkentin 1000 km güneyinde Realidad denen 450 kişilik bir köyde konuklarını kabul ederek Mexico City'ye yapacakları yürüyüşü duyurmuştu. Bu, Marcos için bir 19 Mayıs çıkışı olacaktı. Kimlerdi Marcos'un konukları? Nobel Barış Ödülü'nü kazanmış olan Jose Sararnango, sinema sanatçısı Oliver Stone, Fransız sendika lideri Jose Bove, ünlü yazar Manuel Vasquez Montalban, Avrupa Parlemento su üyesi Sami Nair ve Danilele Mitterand.

Marcos o gün düzenlediği toplantıda şöyle demişti:

"Yapacağımız yürüyüşü Marcosun yürüyüşü diye adlandırmayın. Bu, yoksulların ve Amerika'nın yerli halkı İndios'ların yürüyüşü olacaktır. Bu yürüyüşle korku çağının sona erdiğini kanıtlayacağız. Ne istiyoruz? Yerli halkın haklarının Meksika Kongresi'nce tanınmasını. Meksika Anayasası, İndios halkını tanımıyor. Bu Meksika 'nın çeşitli halklardan oluştuğunu biliyor ve bunun tanınmasını istiyoruz. Bu halkların kendi siyasal, sosyal ve ekonomik öğütleri vardır. Bu insanlar kendi topraklarına ve topluluklarına bağlıdırlar. Köklerinden ve tarihlerinden kopmamışlardır ve bu ilişkiyi sürdürürler.

Biz salt özerklik ya da bağımsızlık istemiyoruz. Biz ülkeyi bölmek niyetinde de değiliz. istediğimiz şey Meksika toplumunun büyük bir bölümünün haklarının yasal olarak tanınmasıdır.

Amacımız barıştır. Bu barış dialogla kurulmalıdır. Örgütümüz, Meksika 'nın siyasal yaşamında yer almalıdır. Bu , ancak yerli halkların özerkliğinin tanınmasıyla kurulabilir. Bu hak tanındıktan sonra silahlarımızı bırakacağız, yeraltından çıkacağız, siyasal yaşama katılacağız ve globalleşme projelerinin karşısına dikileceğiz. "

Globalleşme konusunda da Marcos şunları söylüyordu:

"Globalleşme dünyayı kültürel alanda homojenleştirmeyi amaçlıyor. Ekonomik globalleşme, Amerikan yaşam biçiminin dünyaya yayılması demektir. Globalleşme yalnız devletlere değil, okullara ve aileye yöneliyor. Globalleşme Amerika 'nın yerli halklarını tasfiye etmek istiyor. İndioslar globalleşmeyle uyum sağlayamazlar.

Onların bir başkaldırı gücü vardır. Bu yüzden de sakıncalar yaratırlar."

Chiapas 'taki başkaldırı yedi yıllık bir geçmişe dayanıyor.

Bu başkaldırı Amerika, Kanada ve Meksika arasında imzalanan bir ticaret anlaşmasından kaynaklanmış ve İndios'lar o yıl, Zapata'dan beri ilk kez silaha sarılmışlardır. Zapatistlerin başkaldırısı, Meksikadaki sömürü düzenine karşıydı.

71 yıldan beri iktidarda olan Kurumsal Devrimci Parti ülkede her türlü yolsuzluğun kaynağını oluşturuyordu. Bu partinin yalnız adı devrimciydi, oysa bütün tutucu güçler bu örgütün içinde yer alıyorlardı. Ülkede göstermelik bir demokrasi düzeni vardı, fakat seçimlere hile karıştırılıyor ve iktidardaki "devrimci" parti hiçbir seçimi kaybetmiyordu.

Ben 1981' de Cumhurbaşkanı olan Lopez Portllo ile tanışmıştım. Unesco adına bir toplantı düzenliyordum. Cumhurbaşkanını sarayından aldıktan sonra zırhlı bir arabayla Kongre merkezine gitmiştik. Yollarda birikenler Başkan'a öyle bir alkış tutmuşlardı ki Lopez Portillo'nun böyle bir yolsuzluk düzeninin başında olacağını hiç aklıma getirmemiştim.

Portillo, başkanlık dönemini tamamladıktan sonra yerine bir başkası geçti, sonra da Carlos Salinaz (1988-1947- sonra Zedilla) (1994-2000) başkanlık koltuğuna oturdular. Ama geçen yıl "devrimci" parti, iktidarı kaybetti ve bütün yolsuzluklar da açığa çıktı. Başkanlık seçimini kazanan Fox'un partisi iktidardaki partinin daha sağında yer alıyordu. Fox, 2 Aralık 2000'de göreve başlarken yerel halkların haklarına saygılı olacağını açıklamıştı. Bu sözler coşku uyandırmış ve Marcos da yeni başkana şu tür bir mesaj göndermişti:

"Sizden önceki başkan Zedillo, iktidara cinayet ve yolsuzluk yollarıyla gelmişti. O partinin yönetimi de zaten yolsuzluklara dayanıyordu. Siz yürütme mekanizmasının başına, iktidar partisine karşı çıkmakla geldiniz. İktidarı siz yıkmadınız, halk yıktı, siz kazandınız ... "

Başkan Fox'un İndios'lara karşı çıkması seçim önceki vaadlerine ters ,düşecekti. Bu yüzdende Zapatistler' e ateş açtırmadı.

Şimdi yeni bir dönem başlıyor Meksika'da; barış içinde demokratik bir devrim dönemi. Hem de çokuluslu ortaklıklara ve globalleşme yanlılarına karşı. Dünyanın neresinde olursa olsun devrimci girişimlerden umudu

Pir Sultan Abdal Kültür Sanat Dergisi - Sayı 43 / Mart-Nisan 2001 Sayfa : 53-54