ETNİK KÖKEN VE İNANÇ SORUNU

Lütfi KALELİ

Tarih süresince insanlar etnik kökenleri ve inançları nedeniyle çatışmışlar, vuruşmuşlar, kan akıtmışlar ve düşmanca yaşamışlar.

Hemen belirtelim ki, egemenlik hırsı öne çıkınca, etnik kökenin de, dinsel inancın da hiçbir önemi kalmıyor, aynı ırktan ve inançtan olan insanlar bile birbirini öldürmekten geri durmuyorlar.

Örneğin, Türk kökenli olup M.Ö. 6.ve 7. yüzyıllarda tarih sahnesinde varolan İskit (Saka), M.Ö.220-MS 216'e Hun, M.S. 420-562'de Akhun, 552-745'te Göktürk, 563-803'te Avar, 650-985'te Hazar, 744-1335'te Uygur, 940-1040'da Karahan, 963-1183'te Gazne, 1040-1308'de Selçuk, 11571231 'de Harzemşah, 1236-1502'de Altınordu 1299-1922' de Osmanlı, 13681501'de Timur, 1526-1858'de Babür adlarında imparatorluklar kurup yaşatmışlar. Ama hep birbirleriyle vuruşup kırılmışlar. Hatta Oğuz Türkleri'ni oluşturan Alayuntlu, Alkaevli, Avşar, Bayat, Bayındır, Begdilli, Bozdüz, Çaruklu, Çavdur, Dogurga, Döger, Eymür, Iğdır, Karaevli, Karkın, Kayı, Kınık, Peçenek, Salur,Yazgur ve Yıva boyları bile birbirleriyle dövüşmüşlerdir. İslamiyet'in 630-700'lü yayılma yıllarında Hırıstiyanlar da ataktaydı. Araplar, Hazarlar' a saldırdılar, Şaman dinine mensup olan Hazar Kağanı'nı zorla müslüman yaptılar. Ne var ki, Müslümanlığı içine sindiremeyen Kağan ve devlet ileri gelenleri, Müslümanlığa ve Hıristiyanlığa tepki olarak Yahudiliği seçtiler. Çok kan akıtıldı...

1000 yılında görkemli bir törenle taç giy en Gazneli Mahmut, İslam cihat anlayışıyla Hintliler'den elde ettiği altın, gümüş gibi zengin ganimetlerle yetinmeyip halktan ağır vergi topluyordu. Vergi vermeyen ve İslam şeriatına uymayanları ağır biçimde cezalandırıyoriardı. Bu işi o denli sıkı tutuyordu ki, vergi toplayanlar, kendisinden istenen vergiyi vermezlerse ya mallarına el koyuyor, ya da mahzenlerde işkence ederek ya da fillerin ayakları altmda ezdirerek öldürüyordu. Böyle bir sonu yaşamak istemeyen vergi memurları halkı eziyordu. En çok vergi toplayan ise Vezir olup bey gibi yaşamak istemeyen vergi memurları idi.Bunalan halk, Bağdat'taki Abbasi Halifesi Kadir'e giderek şikayette bulunuyordu, ama olumlu bir sonuç alamıyordu. Özellikle Horasan yaylasındaki halk, iki yol seçiyordu: Biri, hem vergiye, hem İslam şeriatına karşıgelerek dağlara çıkmak; İkincisi kente inip düzene uymaktı. Kente inip yerleşik düzende yer alanlar, ehli-sünnet ve cemaat inancıyla donanımlı hale geliyor, kendi gibi olmayan ve düşünmeyenıere ölüm kusuyordu.

Selçuklular döneminde bu farklılık iyice belirginleşti. Bir esnaf kuruluşu olan Ahilik ve bir tasavvuf inancı olan Anadolu Aleviliği şekillendi. Osmanlı döneminde ise kent Aleviliği Bektaşilik olarak, köy Aleviliği ise Kızılbaşlık olarak adlandırılıp tamamlandı. Aynı kökenden gelen insanlar bu kez inançları nedeniyle ezen ve ezilenler olarak tarihteki yerlerini aldılar. Ezenler, ezilenlerin çok kanını akıttılar, onlara çok hakaret ettiler, ağır iftiralarda bulundular.

Osmanlı, dönme devşirmeler elinde adeta Türk kimliğini yitirdi; saray iktidar erkini elinde bulunduranlar, kırsal alanda Türklüğünü yaşayanları şu sözlerle aşağıladılar.

"Türk-ü sütürk" (azgın Türk), "Türk-bed ilka" (çirkin yüzlü Türk), "Etrak-ı bu idrak" (akılsız, anlayışsız, izansız Türkler), "Nadan Türk" (cahil, kaba Türk), "Eşirra- Etrük" (çok kötü, şerli Türkler) "Etrak-ina-pak Türk" (pis, murdar Türkler) "Etrak-ı bi aklu din, cemaat-ı kallaş" (akılsız ve dinsiz, kalleş t0plum) Bu aşağılamalar şiirlere şöyle yansıdı:

"Değme etrak ne bilsin gam-ı aşkı Adli

Sırr-ı aşk anlamaya hallice idrak gerek"

(Türklerin sırrını anlamaya hayli akıl gerek)

"Her tac olmaz fahr-u fena ehline sertac

Türk ehlinü ey hace biraz başı kabadır"

(Her taç yoksul ehline baş tacı olmaz

Ey hoca, Türk olanın başı biraz kabadır)

Yani, hiçbir şeyden, hatta aşktan bile anlamaz olan akılsız ve kaba Türkler, Sultan olma yeteneğinden yoksundurlar; bunlar toplumları asla yönetemezler, demek istiyorlar.

Aynı aşağılayıcı sözleri kendileri gibi inanmayan ve düşünmeyen Kürtler için de söylediler.

Bunlar, yani Kürtler ve Türkler genellikle Alevi inançlı "Kızılbaş" oldular;

Şeyhülislam fetvalarıyla "Kızılbaş tayfasının katledilmesine" fermanlar çıkarttılar. Bu anlayış, bu kör mantık o denli yerleşti ki, Cumhuriyet döneminde bile bu aşağılık mantık, hakaret ve iftira biçiminde sürüp gitti. O kadar ki, ansiklopedilere, ders kitaplarına bile şöyle yansıdı.

"Kızılbaş: Aile içi cinsel ilişki yaşayan günahkar bir mezhebin üyesi ,dinsel yönden düşük ahlaklı, hafif meşrep kişi ... "

Hiçbir vicdana sığmayan bu iftiraları uyduranlar, ne yazık ki aynı ırksal kökenden gelen vicdansızlardır ...

İktidar erkini ellerinde tutmak isteyenler, Osmanlı saltanat döneminde olduğu gibi, kendi kanından canından olan öz kardeşlerini, babalarını veya oğullarını bile hiç acımadan öldürmüşlerdir. Halkı, inanç yönüyle ya da etnik kökenleriyle ayırarak fitne çıkarmışlar ve insanları birbirine kırdırmışlardır ...

Yüz yıl önce Sünni Hanefi mezhepli saray otoritesi, Sünni Şafii Kürtler'den oluşturduğu Hamidiye Alayları ile Alevi inançlı Kürtleri ve Türkleri vurdu. Ve daha 15 yıl önce Sünni Hanefi mezhepli Cumhuriyet hükümeti, Sünni Şafii Kürtlerin oluşturduğu PKK' ın silahlı başkaldırısına karşı, başta Sedat Bucak'ın aşireti olmak üzere Sünni Şafii mezhepli Kürtler'den kurduğu Köy Korucuları ile Kürt'ü Kürt'e kırdırttı...

Öte yandan Kürt kökenli Talebani ile Kürt kökenli Barzani ve Kürt kökenli PKK, iktidar erkini ele geçirmek için hem birbirleriyle, hem de kendi içlerinde hala vuruşuyorlar. Görülen o ki, sorun; etnik köken ve dinsel inanç sorunu değil, sorun iktidar olmak sorunudur.

KAYNAK: Pir Sultan Abdal Kültür Sanat Dergisi Sayı 43 / Mart - Nisan 2001 - Sayfa: 67 - 68