MADIMAK HALA YANIYOR

Türkiye tarihinde çok sayıda katliam vardır. Bunlardan biri de halen dumanları yükselmeye devam eden 37 kişinin yaşamını yitirdiği Madımak Katliamı. Katliamın 13'üncü yılında halen devlet erkanından resmi açıklamalar ve Alevilerin beklediği özür gelmedi. 2 Temmuz 1993 yılında Pirsultan Abdal Kültür Şenlikleri'nin 4'üncüsünün kana bulanması nedeninin ardında geçmişten gelen ve derin devletin de körüklediği Alevi-Sünni çatışması bulunuyor.

Sivas, Yozgat, Çorum, Amasya, Tokat, Erzincan ve Dersim'in oluşturduğu coğrafi bölgede tarih boyunca Alevi, Sünni, Ermeni, Kürt, Türkmen, Zaza gibi etnik ya da inançsal topluluklar iç içe yaşadılar. Bu coğrafyalarda yaşayan insanlar tarih boyunca 2 Temmuz'da yaşanan katliam gibi birçok katliama tanıklık etti ve yaşadı.

2 Temmuz 1993 Sivas katliamı sırasında ölü diye morga kaldırılan Pirsultan Abdal Kültür Derneği Ankara Şube Başkanı Serdar Doğan, 'Madımak, bir utanç abidesi ve bizim bütün insanlığa karşı ayıbımız olarak yanmaya, bu Meclis'in de insani yanlışı olmaya devam edecek' dedi. Sivas Katliamı sırasında otelde yanarak can veren büyük halk ozanı Nesimi Çimen'in oğlu ozan Mazlum Çimen de Madımak Oteli'nin kebap salonu olarak kullanılmasının büyük bir terbiyesizlik olduğunu söyledi. Katliamın yıldönümü vesilesiyle Doğan ve Çimen'le konuştuk.

Olaylar nasıl başladı?

Şehre ilk indiğimizden itibaren başladı saldırılar. Medresede kurduğumuz standlara saldırılar başladı; sattığımız kitap ve kasetlerin sanatçılarına küfürler, dışardan alıp getirdikleri Hz.Ali, On İki İmam posterlerini yırtmalar, askılı giyen bayan arkadaşlara sözlü saldırışlar gibi fiili durumlar yaşandı. Aziz Nesin ile TGRT muhabirinin yaptığı röportaj; gazeteci kılığındaki provokatörün ortamı geren sorularına cevap gecikmedi; bir kişi, Aziz Bey'e saldırdı; 'Beğenmediğin Allah seni yakacak' diye... O saatten sonra ortam iyice terörize olmuştu.

Katliamın borazancıları yerel basın 2 Temmuz günü manşetlerinden kin kusmaya başlamıştı. 'Müslüman mahallesinde salyangoz satılıyor', 'Gün Müslümanlığı yerine getirme günüdür' gibi yalanlarla, katiller göreve çağrılıyordu. Gecikmeden de cevap geldi. Panel ve konserin yapılacağı kültür merkezine kara bulutlar gibi çökerek, taş ve sopalarla saldırdılar.

Cuma namazı çıkışı, bizim alel acele boşattığımız medreseye saldırmışlar, kimseyi göremeyince de, kültür merkezine yönelmişler. Oradaki dostlar kapı ve pencerelere kurdukları barikatla ilk tehlikeyi savuşturmuşlar.

Sizin olaylar esnasında öldüğünüz sanılmış ve morga kaldırılmışsınız. Olaylar sırasında neredeydiniz?

Biz medreseden ayrılan gençler bir lokantaya girmiştik, lokanta sahibi onlar uzaklaşıncaya kadar bizi bırakmadı.

Kültür merkezine doğru yola çıktık ama yönetimden Rıza Aydoğmuş, oranın kuşatıldığını, çok kötü saldırdıklarını, otele sığınmamızı söyledi. Beğeniyle okuyup, dinlediğimiz sanatçılarla yan yana olmak, çok güven vermişti bize. Ancak ilk taşın camda patlaması, ardından tonlarca taş yağması, oteldeki o mutlu bekleyişi kabusa çevirdi. Önce Ozanlar Anıtı otelin önüne getirilip kazma kürek, yumruk, kafa kolla parçalandı ve gaz dökülüp yakıldı. İlerleyen saatlerde elektrikler ve telefon bağlantısı da kesildi. Elektrik kesik, duman ve karanlıktan göz gözü görmüyor, birbirimize çarpa çarpa inmeye çalışıyoruz, duvara yaslansak ateş gibi... Nefesimiz yettiği yere kadar inebildik, o da yetmedi... Ben, öldü diye morga atılmışım; olaylar televizyondan altyazı olarak geçmeye başlamış, haberi alan ailem; çaresiz benim ve kardeşim Serkan için birer tabut yaptırıp sabah kente zorlukla girmişler, hastane hastane dolaşıp cesetlerimizi aramışlar; bulduklarında babam morga inememiş; dayım ve bir doktor inip cenaze tespit ve teslim edecekken, doktorun yaptığı son bir nabız kontrolünde zayıf da olsa nabzımın attığı fark edilmiş, hemen bölüme kaldırılmışım, ordan da Ankara Gülhane yanık bölümüne. Yaklaşık 16 gün sonra gözlerimi açmışım ve uzun süre hiçbir şeyi hatırlamayarak...

Kardeşiniz de o saldırıda katledildi. Olaylar sırasında birlikteydiniz...

Tiyatroda oyuncuydu, Pir Sultan'ın musahibi Ali Baba'yı oynuyordu. Ona her gül attığında gerçekten yıkılıyordu. Dosta gül atmak bile onu derin etkiliyordu. 1 Temmuz akşamı, DSİ misafirhanesinin küçük bir odasında kaldık.

Kalabalıktık, ikişerli yattık.Sanki bir daha hiç sarılamayacağımızı biliyormuş gibi koyun koyuna yattık, kokusu kaldı bende. İki yaş küçüktü benden ve bana emanetti... Otele girdikten ve saldırılar başladıktan sonra birlikte barikatın kurulmasına yardım ettik. Demir bir küllüğü kırarak eline aldı, 'Girmeye çalışırlarsa kafalarında kırarım' diye ortalarda dolaşıyordu. Otele girseler bile en fazla kavga olur, kafa göz yarılır ama ileri gitmezler diye düşünüyordum. Her şeye karşın ona bir şey olmasın diye üst kata gönderdim, ilerleyen saatlerde ben de yanına çıktım. Yangın başladığında, duman, ateş ve panikte birbirimizi kaybettik. Sesini duyuyor ama göremiyordum. Avaz avaz seslendim, aradım, odalara tek tek bakıp, görmeye çalıştım ama elini tutamadım... O da diğer arkadaşlarının çığlığının yanına düştü... Bana emanetti, ama getiremedim geri, gücüm yetmedi...

Olaylarda 37 aydın katledildi. Saldırının engellenmemesinin ardında derin devletin olduğunu söyleyebilir miyiz?

Derin, bir özneyi nitelerken doğru kullanılmalı bence; bu kadar karanlık, kirli bir durum için değil. Çukur demek daha doğru olur kanaatindeyim... Anadolu'nun orta yerinde, cumhuriyetin kurulduğu bir kentte, bütün mülki amirliklerin gözü önünde ve sekiz saat recmedildikten sonra yakılıyorsanız, Hükümet ortağı, sosyal demokratları daha olayların başından beri arayıp yardım istemişseniz ve gelmemişse, 8 saat pazarlığınız sürmüş ve katlinize karar verilmişse, bunun arkasındaki güç, gerçekten bir güç olmalı. Adını ne koyarsanız koyun, artık önemi yok.

O dönemin iktidarının, yerel yetkililerin yaklaşımı nasıl oldu?

Dönem itibariyle DYP-SHP iktidardaydı. Belediye başkanı, katliamı bir orkestra şefi gibi yönetti. Ozanlar Anıtı yakılırken ve saldırılar artarak sürerken; 'Gazanız mübarek olsun' diye yüreklendirdi güruhu. Ödülünü de milletvekili olarak aldı... Sivas'ta askeri bir garnizonun oluşu ve olaylara müdahale etmeyişi anlaşılır değil. Laikliğin ve cumhuriyetin, Atatürk ilke ve inkıl‰plarının koruyucusu asker, bütün bunlara düşman, bir şeriatçı kalkışmaya sessiz kalmıştır. Aynı durum bütün kolluk güçleri için geçerlidir.

Sağ partiler zaten anlayışlarının gereğini yaptılar; 'Otel dışındaki vatandaşlarımıza bir şey olmamıştır', 'orduyla halkı karşı karşıya getiremezdim' , 'bir futbol maçında çıkabilecek olaylar', 'örgüt yok tahrik var' diyerek, olayı güncel politikadan uzaklaştırmaya çalıştılar.

Kaliamdan sonra yakalananlar oldu ve yargıya teslim edildi. Adaletin yerini bulduğunu düşünüyor musunuz?

Bizde katillerin cezalandırması şöyle dursun, ödüllendirilirler bile. Dönemin bütün mülki amirleri, hükümet sorumluları, belediye başkanı vb. yargılanmadıkça bizim adalet duygumuz incinmeye devam edecek. 13 yıl geçmiş olmasına karşın, katliamın davası devam etmektedir. Rahşan affı ve şimdiki pişmanlık yasalarından yararlanmak isteyen sanıklar, aramıza katılacakları günleri saymaktadırlar. Geciken adalet, ne kadar adalet olur bilmem.

Madımak'ın müze yapılması için TBMM'ye sunulan kanun teklifi reddedildi, bunu nasıl değerlendiriyorsunuz?

İktidarı ve muhalefeti olarak, Sivas'ı yakan, seyirci kalan anlayış bugün yine Meclis'tedir. Sanık avukatlığı yapan Şevket Kazan, ki Adalet Bakanı iken bunu yapmıştır, bunların bir dönem önceki akıl hocalarıydı. Sivas'a üç gün sonra giden, ki zamanında gelseler belki olayları engelleyecek kimi sosyal demokratlar da halen o sıralarda oturmaktalar.

13 yıl önce yapmaları gerekeni, şimdi yapmalarını beklemek safdillik olur. Madımağı müze yapmak şöyle dursun, bunlar el ele tutuşup, altında açılan kebapçıda yemek bile yerler. Eminim mideleri bunu da kaldırır. Madımak, bir utanç abidesi ve bizim bütün insanlığa karşı ayıbımız olarak yanmaya, bu Meclis'in de insani yanlışı olmaya devam edecek.

Tarihle yüzleşilmeli

2 Temmuz 1993'te katledilen 37 aydından biri olan Nesimi Çimen'in oğlu sanatçı Mazlum Çimen, Madımak Oteli'nin müze yapılması için kanun teklifinin reddedilmesinin bir taktik olduğunu belirterek, oranın bir kebap salonu olarak kullanılmasını yanan insanlara ve ailelerine yapılmış bir terbiyesizlik olarak nitelendirdi.

'Olaya hangi açıdan bakarsanız bakın burada devletin basiretsizliği söz konusudur' diyen Çimen, '3 saatte Kıbrıs'a müdahale eden devlet 8 saatte Sivas'a müdahalede bulunmamıştır' dedi. Çimen, 'Devlet taraf olmuştur, suç üstü yakalanmıştır ve devletin parmağı vardır bu katliamda. Siz ne diyorsanız deyin sol, demokrat ve Alevi kesim açısından bir utanç durumu ortadadır. Topyekzn hafızanın silinip bu ülkede yeniden bir hafızanın oluşturulması gerekiyor' dedi.

Çimen, 'Bir ulus olmanın niteliği kendi tarihinle ve kendinle yüzleşmekten geçer. Biz, Madımak müze yapılmalıdır, çünkü bir utanç duvarıdır, hatırlanmalıdır, böyle olumsuz sonuçların oluşmaması için bir ibre olabilir düşüncesiyle hareket ettik. Ama bunun önü kesilip ikide bir hatırlanmasının anlamı yok deniyor. Böyle çağdışı bir anlayış olabilir mi' diye konuştu. Çimen ayrıca, Madımak Oteli'nin kebap salonu olarak kullanılmasının büyük bir terbiyesizlik olduğunu kaydederek, şunları söyledi: 'Nürnberg'de Hitler'in o insanları yaktığı, fırınlarda o katliyamın yapıldığı yerlerde, mahsenlerde, işkencehanelerde yapılanlar öyle korunmuş orada. Ve orda kendi tarihleriyle yüzleşiyorlar. Biz de ise bunun Meclis ve devlet tarafından unutturulmaya çalışılıyor ve orası ocak başı, yani kebaphane yapılıyor. Bu bir kere orda yanmış olan insanlara, ailelerine karşı yapılmış bir terbiyesizliktir.'

Madımak hâlâ yanıyor

'Bir kere oranın mahalli yetkilisi kimse, oranın kebaphane yapılmısına nasıl izin veriyor' diyen Mazlum Çimen, devamla şunları belirtti: 'İnsanların yandığı yerde kebap yeyip kafa çekmek anlamlı mıdır? Bir defa buna karşı çıkılmamış, oranın müze yapılmasını nasıl bekleyebilirsiniz. Solingen'de beş vatandaşımız yanmıştır. Her sene oraya Almanya cumhurbaşkanı, başbakanı gelip ziyaret eder ve burdan da bakanlık düzeyinde törene katılanlar oluyor. Hükümet sürekli oradaki törenlere katılıyor, katliyamlara karşı çıkıyor ve her sene bu hatırlatıyor. Peki burdaki yetkililerden kaç kişi gidip Madımak'a karanfil bıraktı. Bu bir çifte standarttır. Daha önce de bu davayı takip eden arkadaşlarla birlikte bir toplantı yapmayı ve avukatların nezdinde bir girişimde bulunmayı düşünüyorum. Gerçekten bu ülkede bir gün bağıracak adam kalmayacak. Düşünün ki bu ülkede bulunan aydınlar bile kendisini orduya dayıyor ve TRT'de domuzla ilgili çizgi filmler yasaklanıyor. Onun için o günlere gittiğimde sürekli acıyı içimde hissediyorum. Çünkü orada babam dahil 21 tane can dostumu arkadaşımı kaybettim. Yani 37 insanımız katledilmiş ama orada bulunan 21 kişi bire bir benim can dostumdur. Şimdi ise acım daha da katlanmış durumda. Şimdiki yaşadıklarım o yananları unutturdu bana.

Çünkü, bunun unutulması bana acı vermesi kötü. Yani aydını, yazarı ve toplumun bu kadar duyarsızlaşması acı veriyor bana. Toplumun bilinçlenmesi, aydınlanması, bir toplum olma vasfını yerine getirmesi ve değerlerine sahip çıkması gerekirken bunun olmaması beni yaralıyor. Yani şu an daha beter yanıyor insan. Şu ortaya çıkıyor; istendiği zaman istendiği yerde insanlar yakılabilir.'

        Yaşamını yitirenleri anma adına

TALİP KAYNAR

KAYNAK: www.gundemimiz.com